Program Czyste Powietrze przekroczył kolejną symboliczną granicę. Według najnowszych statystyk NFOŚiGW, obejmujących okres do 9 października 2026 r., od początku programu złożono już 1 116 723 wnioski o dofinansowanie. Łączna kwota wypłaconych środków przekroczyła 23,1 mld zł. Co te liczby mówią o modernizacji polskich domów?
Do 9 października 2026 r. w programie Czyste Powietrze złożono dokładnie 1 116 723 wnioski o dofinansowanie na łączną kwotę ponad 43,3 mld zł. Zawarto 980 634 umowy, a beneficjentom wypłacono już ponad 23,1 mld zł. Dane zostały zaktualizowane przez NFOŚiGW 15 października 2026 r.
Skala programu jest więc znacznie większa niż sama liczba wypłat. Wartość dofinansowania wynikającego z podpisanych umów przekracza już 36,29 mld zł, co oznacza, że kolejne miliardy są związane z inwestycjami będącymi jeszcze na różnych etapach realizacji i rozliczenia. Na koniec lipca liczba zakończonych umów wynosiła 664 576. Program nie jest więc już wyłącznie mechanizmem zachęcającym Polaków do planowania termomodernizacji. Setki tysięcy inwestycji zostały faktycznie wykonane.
Czyste Powietrze finansuje przede wszystkim działania zmniejszające zapotrzebowanie budynków na energię oraz wymianę nieefektywnych źródeł ogrzewania. Do końca 2025 r. dzięki zakończonym inwestycjom poprawiono efektywność energetyczną 556 828 budynków i wymieniono 466 924 nieefektywne źródła ciepła.
I właśnie te dwie liczby najlepiej pokazują kierunek zmian. Modernizacja domu coraz rzadziej sprowadza się wyłącznie do wymiany starego kotła na nowsze urządzenie. Znaczenie ma cały budynek: jego izolacja, stolarka, instalacja grzewcza oraz rzeczywiste zapotrzebowanie na energię. Ma to szczególne znaczenie przy wyborze pompy ciepła. Nawet bardzo dobre urządzenie nie rozwiąże problemów domu o wysokich stratach ciepła, jeśli zostanie dobrane wyłącznie na podstawie powierzchni budynku.
Oficjalne materiały programu wskazują zresztą podobną kolejność: najpierw ograniczenie strat energii, następnie modernizacja instalacji, a dopiero później dobór nowego źródła ciepła. Dzięki temu urządzenie można dopasować do zapotrzebowania budynku już po modernizacji, a nie do jego wcześniejszego, znacznie gorszego standardu energetycznego.
Pompy ciepła stanowią łącznie około 31,7% źródeł ciepła wskazywanych we wnioskach programu Czyste Powietrze. Według danych obejmujących okres do 30 czerwca 2026 r. pompy powietrzne odpowiadały za 29,2%, a pompy gruntowe za kolejne 2,5% spośród 908 581 zgłoszonych źródeł ogrzewania.
To istotna liczba, zwłaszcza że pompa ciepła nie jest rozwiązaniem uniwersalnym, które można dobrać wyłącznie na podstawie metrażu domu. W praktyce dwa budynki o powierzchni 150 m² mogą potrzebować urządzeń o zupełnie innych parametrach. Jeden może być dobrze ocieplonym domem z ogrzewaniem podłogowym, drugi starszym budynkiem po częściowej modernizacji, wyposażonym w tradycyjne grzejniki. Sam metraż mówi więc niewiele.
Dlatego podczas doboru pompy analizujemy przede wszystkim zapotrzebowanie budynku na ciepło, stan jego izolacji, temperaturę wymaganą przez instalację grzewczą, zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową oraz sposób korzystania z domu. Dopiero na tej podstawie można określić odpowiednią moc urządzenia.
Pompa ciepła kupowana z dofinansowaniem w ramach programu Czyste Powietrze musi spełniać wymagania programu, a urządzenie powinno znajdować się na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM). Równie ważne jest jednak dopasowanie parametrów pompy do wyników audytu energetycznego i rzeczywistych potrzeb konkretnego budynku.
Lista ZUM ogranicza ryzyko wyboru urządzenia, którego deklarowane parametry nie zostały odpowiednio potwierdzone. W przypadku pomp ciepła lista jest obowiązkowym elementem programu i obejmuje urządzenia zweryfikowane pod kątem wymagań technicznych. Ale wpis na listę ZUM nie oznacza jeszcze, że konkretna pompa będzie najlepszym rozwiązaniem dla konkretnego domu.
Przewymiarowane urządzenie może pracować w niekorzystny sposób, częściej się uruchamiać i wyłączać oraz generować niepotrzebnie wysoki koszt inwestycji. Z kolei zbyt mała pompa może mieć problem z pokryciem zapotrzebowania na ciepło podczas największych mrozów. Dlatego wybór powinien zaczynać się nie od pytania „jaką pompę kupić?”, lecz od pytania „ile ciepła rzeczywiście potrzebuje ten budynek po planowanej termomodernizacji?”.
W samej nowej odsłonie programu, uruchomionej 31 marca 2025 r., do 9 października 2026 r. złożono 82 283 wnioski o dofinansowanie o wartości ponad 5,17 mld zł. Podpisano 63 227 umów, a wartość wypłaconych środków przekroczyła już 1,09 mld zł.
Nowa formuła programu mocniej wiąże dotację z rzeczywistą poprawą efektywności energetycznej budynku. Obowiązują m.in. audyt energetyczny oraz Dokument Podsumowujący Audyt Energetyczny, na podstawie którego określany jest zakres prac. To istotna zmiana filozofii programu. Celem nie powinno być samo „kupienie urządzenia z dotacją”, ale wykonanie modernizacji, która faktycznie zmniejszy zapotrzebowanie domu na energię i późniejsze koszty ogrzewania.
Od 2027 r. program Czyste Powietrze ma wspierać wyłącznie najbardziej efektywne energetycznie źródła ciepła. Z dofinansowania wyłączone zostanie ogrzewanie elektryczne inne niż pompy ciepła, np. kotły elektryczne, maty czy tradycyjne grzejniki elektryczne.
Kierunek zmian jest więc czytelny: dotacje mają coraz mocniej promować nie samą wymianę źródła ogrzewania, ale rozwiązania zapewniające możliwie wysoką efektywność całego budynku. W przypadku dobrze przygotowanej inwestycji pompa ciepła może być jednym z elementów większego systemu energetycznego domu. Można połączyć ją z fotowoltaiką, a w bardziej rozbudowanych instalacjach także z magazynem energii, zwiększając wykorzystanie energii produkowanej na miejscu.
Nie oznacza to jednak, że taki zestaw będzie najlepszym rozwiązaniem w każdym budynku. W SUNDEA zaczynamy od analizy warunków technicznych i potrzeb inwestora, a dopiero później dobieramy urządzenia. Dzięki temu instalacja nie jest przypadkowym zestawem technologii, lecz systemem dopasowanym do konkretnego domu.
Tak. Ponad 1,1 mln złożonych wniosków i ponad 23,1 mld zł już wypłaconych dotacji pokazują skalę zainteresowania modernizacją energetyczną polskich domów. Jednocześnie statystyki źródeł ciepła wskazują, że pompy ciepła pozostają jednym z najczęściej wybieranych rozwiązań w programie.
Same liczby nie odpowiadają jednak na najważniejsze pytanie inwestora: jak przeprowadzić modernizację tak, aby po kilku latach nadal była opłacalna?
Właśnie dlatego przed wymianą ogrzewania warto spojrzeć na dom jako całość. Stan izolacji, instalacja grzewcza, zapotrzebowanie na energię, fotowoltaika czy planowany magazyn energii mogą mieć większy wpływ na późniejsze rachunki niż różnica między dwoma modelami pomp o podobnych parametrach.
